Cuộc tranh giành đăng cai Thế vận hội 2036 — 5 thành phố của châu Á, Trung Đông và Nam Mỹ đấu tranh quyết liệt

Sau Đại hội Brisbane 2032, các thành phố lớn trên thế giới đang cạnh tranh quyết liệt để trở thành chủ nhà của Olympic 2036. Trong khu vực châu Á, chỉ có Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc từng tổ chức Thế vận hội Mùa hè và Paralympic, nhưng tình hình có thể thay đổi lớn tùy thuộc vào kết quả cuộc đua này.

Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) đã giới thiệu một cơ chế mới gọi là “đối thoại liên tục vĩnh viễn” nhằm đơn giản hóa quy trình đăng ký. Thay vì xét duyệt hồ sơ một chiều như trước, các thành phố ứng cử sẽ tham gia đối thoại nhiều lần, gần như phỏng vấn, để thể hiện khả năng và cam kết của mình. Đặc biệt, lần này không giới hạn tổ chức tại một thành phố duy nhất, mà còn xem xét các tổ chức chung giữa nhiều thành phố hoặc khu vực.

Suy giảm của Tây Âu và sự cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt

Điều thú vị là, các ứng viên đến từ Tây Âu, vốn từng thể hiện rõ nét trong các cuộc đua trước, hiện rất ít. Hungary, Đức, Đan Mạch đã thể hiện quan tâm trong giai đoạn khảo sát sơ bộ, nhưng chưa chính thức nộp hồ sơ ứng cử. Trong khi đó, năm thành phố từ châu Á, Trung Đông và Nam Mỹ đã xác nhận tham gia đấu thầu chính thức, và các khu vực khác có thể xuất hiện các ứng viên mới. Điều này phản ánh sự dịch chuyển về vị trí địa lý và kinh tế của các địa điểm tổ chức Olympic.

Đề xuất từ Trung Đông: Ưu thế chiến lược của Doha

Doha, Qatar, tự xưng là “Thủ đô thể thao của Trung Đông” và đang là ứng viên tiềm năng cho Olympic 2036. Thành phố này đã từng nộp đơn nhiều lần nhưng chưa được chọn, nhưng trong 10 năm qua đã tổ chức thành công các giải vô địch thế giới điền kinh, thể dục dụng cụ, bơi lội, xây dựng nền tảng vững chắc cho các sự kiện thể thao quốc tế quy mô lớn.

Điểm mạnh của Doha là hạ tầng thể thao phát triển. Trong di sản của World Cup Qatar 2022, có 9 sân vận động bóng đá, không lo thiếu cơ sở vật chất hay khách sạn. Ngoài ra, Doha còn đề xuất “bền vững” làm trụ cột trong quá trình đấu thầu, kết hợp sử dụng các cơ sở hiện có và chú trọng bảo vệ môi trường.

Hai ứng viên lớn của châu Á: Ấn Độ và Indonesia

Ấn Độ, quốc gia đông dân nhất thế giới, đã mơ ước tổ chức Olympic nhiều thập kỷ. Thủ đô New Delhi đã tổ chức Commonwealth Games năm 2010, nhưng do vấn đề logistics, chưa thể trở thành ứng viên chính thức. Lần này, thành phố Ahmedabad, trung tâm phát triển của bang Gujarat, đã được chọn làm địa điểm ứng cử, với sự ủng hộ của Tổng thống Emmanuel Macron của Pháp, cam kết chuyển giao kinh nghiệm tổ chức cho Paris 2024. Chủ tịch Ủy ban Olympic Ấn Độ PT Usha nhấn mạnh rằng, kỳ Olympic này sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ người dân Ấn Độ qua nhiều thế hệ.

Trong khi đó, Indonesia, quốc gia thứ tư về dân số thế giới, cũng bày tỏ quan tâm. Dù dân số lớn thứ tư thế giới, thể thao của Indonesia vẫn còn “ngủ quên”, nhưng nước này đề xuất tổ chức tại thủ đô mới Nusa Tangara. Tuy nhiên, do Nusa Tangara vẫn đang xây dựng, có khả năng Indonesia sẽ chuẩn bị cho Olympic trẻ 2030 trước khi tổ chức chính thức vào 2036. Bộ trưởng Thể thao Thanh niên Indonesia Dito Ariotejo khẳng định, nếu chuẩn bị nghiêm túc, Indonesia hoàn toàn có khả năng tổ chức Olympic, và có thể tổ chức phân tán tại nhiều thành phố như Jakarta, Palembang.

Istanbul và Santiago – Nỗ lực của Thổ Nhĩ Kỳ và Chile

Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, là thành phố từng nhiều lần nộp đơn đăng cai Olympic. Lần này là lần thứ 6, nhưng điểm yếu lớn vẫn là hạ tầng, đặc biệt là vấn đề giao thông phức tạp qua eo biển Bosphorus. Thành phố này cần cải thiện hệ thống giao thông đa dạng như tàu điện ngầm, ô tô, tàu thuyền, xe buýt.

Tuy nhiên, thị trưởng Istanbul, Ekrem Imamoglu, khẳng định: “Sự nhiệt huyết của người dân là trung tâm của việc ứng cử của chúng tôi”, và đang cố gắng xây dựng niềm tin qua tổ chức các sự kiện thể thao lớn như European Games 2027, Giải vô địch Paralympic châu Âu.

Chile, đại diện từ Nam Mỹ, cũng là ứng viên tiềm năng. Sau khi tổ chức thành công Đại hội thể thao châu Mỹ 2023 tại Santiago, Chile tự tin hướng tới tổ chức Olympic, với cảnh quan tuyệt đẹp của dãy Andes làm nền. Trong khu vực Nam Mỹ, kể từ Olympic Rio 2016, chưa có kỳ Olympic nào khác, và Tổng thống Gabriel Boric khẳng định: “Chile xứng đáng mơ ước lớn hơn”, mong muốn trở lại sân chơi lớn của châu lục.

Các ứng viên mới và dự kiến bỏ phiếu

Ngoài 5 thành phố đã xác nhận, còn có các ứng viên tiềm năng như Jeollabuk-do (Hàn Quốc), nhiều thành phố của Ai Cập, và Riyadh (Ả Rập Xê-út). Đặc biệt, Riyadh đã quyết định tổ chức giải đấu thể thao điện tử Olympic đầu tiên vào 2027, mở đường cho các hoạt động chuẩn bị cho Olympic tương lai.

Việc quyết định chủ nhà sẽ do ủy ban bỏ phiếu gồm hơn 100 thành viên IOC. Chủ tịch IOC mới, Kristin Coconuts, còn đang quen với nhiệm vụ, chưa vội vàng đưa ra quyết định lớn. Một số dự đoán, cuộc bỏ phiếu có thể diễn ra vào 2027, nhưng theo dự đoán hiện tại, việc công bố chủ nhà cho Olympic 2036 sẽ diễn ra trong khoảng từ 2027 đến 2028.