Xu hướng hợp nhất giữa TradFi và tài chính mã hóa: từ sự tiến hóa của khái niệm đến ảnh hưởng thị trường

Năm 2025, làn sóng hợp nhất giữa Tài chính truyền thống (TradFi) và thế giới tiền mã hóa đã từ khái niệm trở thành một thực tế quy mô lớn: thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ token hóa đã tăng gần như từ không lên gần 8 tỷ USD. Đây chỉ là một phần của câu chuyện lớn — khi khả năng thanh toán nguyên tử của blockchain bắt đầu xử lý quyền sở hữu xe cổ và đua ngựa, quá trình tái cấu trúc gene của hệ thống tài chính đã âm thầm bước vào vùng sâu.

Sự hợp nhất giữa tài chính truyền thống và tài chính mã hóa về bản chất là sự tái tổ hợp của “cơ chế tin cậy” và “cơ chế hiệu quả”. Đến năm 2025, tổng giá trị tài sản quản lý của các giao thức liên quan đến RWA (tài sản thế giới thực) đã vượt qua 8 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng hàng năm trên 150%. Quá trình này không đơn thuần là thay thế, mà là sự tích hợp và mở rộng sâu sắc của hạ tầng tài chính truyền thống và hệ thống blockchain trong các lĩnh vực tài sản, thanh toán, tuân thủ và thanh khoản.

Bản chất của sự hợp nhất giữa tài chính truyền thống và hệ sinh thái DeFi

Sự hợp nhất giữa tài chính truyền thống và hệ sinh thái mã hóa không chỉ đơn thuần là kết nối công nghệ hay di chuyển tài sản, mà về bản chất là sự tái cấu trúc hệ thống của hạ tầng tài chính ở ba cấp độ cốt lõi.

Mô hình ba tầng của bản chất hợp nhất cung cấp khung nhìn rõ ràng để hiểu quá trình này:

• Tầng ghi sổ: Blockchain như một mạng lưới thanh toán toàn cầu mới. Giá trị cốt lõi của nó là thay thế một phần hệ thống thanh toán trung tâm truyền thống bằng sổ cái phi tập trung, thực hiện thanh toán nguyên tử gần như tức thì, từ đó giảm thiểu rủi ro đối tác và độ trễ trong các giao dịch xuyên biên giới, liên tổ chức.
• Tầng tài sản: Chuyển đổi và lập trình hóa các tài sản thế giới thực trên chuỗi. Tầng này biến cổ phiếu, trái phiếu, hàng hóa lớn, thậm chí nghệ thuật, thành các chứng chỉ có thể phân chia, kết hợp và lập trình trên chuỗi, từ đó giải phóng tính thanh khoản của chúng.
• Tầng tin cậy: Chuyển từ mô hình tin cậy dựa trên hệ thống đơn lẻ sang mô hình hỗn hợp “thuật toán + hệ thống”. Tài chính truyền thống dựa vào niềm tin vào ngân hàng, chính phủ và pháp luật, còn thế giới nguyên sinh mã hóa dựa vào mã và toán học. Sự hợp nhất có nghĩa là xây dựng một hệ thống tin cậy mới bổ sung và kiểm tra lẫn nhau, ví dụ như thực thi tự động các điều khoản tuân thủ qua hợp đồng thông minh.

Động lực thúc đẩy quá trình tái cấu trúc này một mặt đến từ áp lực nội tại của hệ thống tín dụng pháp định và nhu cầu của địa chính trị về các kênh thanh toán độc lập; mặt khác là lợi thế về hiệu quả và minh bạch mà blockchain mang lại sau khi công nghệ trưởng thành. Sự hợp nhất này thực chất là con đường tất yếu để hệ thống tài chính đạt tới hình thái cao hơn trong kỷ nguyên số hóa.

Cấu trúc công nghệ và cơ chế vận hành cốt lõi để kết nối TradFi và DeFi

Việc kết nối TradFi và DeFi không chỉ là một bước đột phá công nghệ đơn lẻ, mà là một dự án hệ thống. Cấu trúc công nghệ cốt lõi có thể tóm gọn trong “mô hình năm tầng” rõ ràng, mỗi tầng giải quyết một vấn đề cốt lõi riêng, cùng nhau duy trì hoạt động ổn định của hệ sinh thái hợp nhất.

Bảng: Mô hình năm tầng công nghệ cốt lõi kết nối TradFi-DeFi

Ví dụ điển hình là giao thức vay cố định lãi suất, đại diện cho tầng ứng dụng, tối ưu quản lý và định giá rủi ro của tài sản thế giới thực thế chấp RWA, phục vụ các nhà đầu tư nhạy cảm với lãi suất cao. Toàn bộ kiến trúc vận hành hiệu quả dựa trên nền tảng vững chắc của các tầng: tầng ánh xạ đảm bảo pháp lý cho tài sản khác biệt; oracle cung cấp định giá hợp lý; tầng thanh toán đảm bảo tính cuối cùng của giao dịch; tầng tuân thủ giúp phù hợp quy định.

Hướng phát triển của kiến trúc này là tiêu chuẩn hóa và mô-đun hóa các tầng. Trong tương lai, giống như lắp ghép Lego, các giao thức khác nhau có thể linh hoạt gọi và kết hợp các dịch vụ tiêu chuẩn của từng tầng theo nhu cầu, giảm đáng kể rào cản và chi phí xây dựng các ứng dụng tài chính hỗn hợp.

Các trường hợp tiêu biểu và hiện trạng của RWA và HyFi

RWA và tài chính hỗn hợp đã bước vào giai đoạn khám phá quy mô hóa từ giai đoạn xác thực ý tưởng, với các trường hợp tiêu biểu ngày càng đa dạng, thị trường thể hiện rõ các đặc điểm cấu trúc có thể đo lường được.

Hiện tại, thị trường thể hiện ba xu hướng chính:

• Loại tài sản từ đơn lẻ chuyển sang đa dạng: từ trái phiếu chính phủ Mỹ ban đầu, mở rộng sang tín dụng doanh nghiệp, cổ phần tư nhân, bất động sản, hàng hóa lớn, thậm chí đua ngựa, xe cổ.
• Công dụng từ “tích lũy lãi” sang “thanh khoản”: RWA từ tài sản sinh lãi đơn thuần chuyển sang làm tài sản thế chấp thanh khoản trong hệ sinh thái DeFi, dùng để vay mượn, đúc stablecoin hoặc giao dịch phái sinh, giải phóng năng lượng tài chính.
• Mô hình từ “kênh trung gian” sang “bản sinh”: các dự án ban đầu chủ yếu là kênh đưa tài sản truyền thống lên chuỗi, còn các giao thức mới bắt đầu thiết kế các sản phẩm tài chính hỗn hợp bản sinh trên chuỗi, như chiến lược kết hợp lợi nhuận RWA và phần thưởng khai thác DeFi tự động.

Bảng: Các chỉ số chính và đặc điểm cấu trúc của thị trường RWA hiện tại

Những dữ liệu này vẽ ra bức tranh rõ ràng: thị trường RWA đang trong giai đoạn tăng trưởng quy mô nhờ dòng vốn tổ chức, đồng thời khám phá các giới hạn mới của tài sản trên chuỗi. Các nền tảng như Gate, cung cấp dịch vụ liên kết tài sản và thanh khoản, đã trở thành trung tâm kết nối vốn truyền thống và thị trường mã hóa.

Hiệu suất thị trường theo câu chuyện hợp nhất và logic định giá theo giai đoạn

Câu chuyện hợp nhất trong thị trường vốn không phải là tăng trưởng tuyến tính, mà theo một chu kỳ phát triển rõ ràng. Quá trình định giá phản ánh rõ ràng sự chuyển đổi từ nhận thức mơ hồ sang phân tích cơ bản thực chất.

Giá của các tài sản dựa trên câu chuyện hợp nhất thường trải qua bốn giai đoạn:

• Giai đoạn 1: Dự đoán dựa trên khái niệm: Trước khi sản phẩm cụ thể ra đời, thị trường định giá dựa trên kỳ vọng đột phá, thường là giá trị thấp, thanh khoản thấp, định giá fully diluted cao, biến động mạnh.
• Giai đoạn 2: Bong bóng định giá và điều chỉnh: Khi các dự án đầu tiên ra mắt mainnet hoặc phát hành token, cảm xúc thị trường đạt đỉnh. Khi các kỳ vọng phóng đại ban đầu không được chứng minh bằng dữ liệu sơ bộ, bong bóng vỡ, thị trường điều chỉnh mạnh.
• Giai đoạn 3: Phân hóa dựa trên cơ sở thực tế: Sau khi dòng tiền rút lui, các dự án bắt đầu so sánh dữ liệu thực: doanh thu, TVL, hợp tác tổ chức, khả năng chứng minh mô hình kinh doanh bền vững. Các dự án có dữ liệu thực tích cực nổi bật, định giá bắt đầu gắn với thực tế.
• Giai đoạn 4: Định giá lại dựa trên giá trị thực và trưởng thành: Khi dòng tiền ổn định, thị trường sử dụng các mô hình định giá truyền thống hơn, tập trung vào lợi thế cạnh tranh dài hạn, thị phần và khả năng sinh lời.

Lịch sử cho thấy, năm 2021-2022, ngành đã trải qua hai giai đoạn đầu tiên. Hiện tại, thị trường đang ở giai đoạn thứ ba quan trọng. Dấu hiệu rõ ràng là, trung bình FDV của các dự án mới đã giảm mạnh so với đỉnh sốt, trong khi tỷ lệ token lưu hành tăng rõ rệt, cho thấy nhà đầu tư đang dùng tiêu chuẩn hợp lý hơn để chọn lọc.

Logic định giá đã chuyển từ “liệu có phải là phần của khái niệm hợp nhất” sang “đã tạo ra giá trị không thể thay thế trong hệ sinh thái hợp nhất”. Các câu hỏi như: dự án cung cấp nguồn tài sản độc đáo? Xây dựng kênh tuân thủ chi phí thấp hơn? Thiết kế mạng thanh toán hiệu quả hơn? Những câu trả lời này đang trở thành yếu tố quyết định giá dài hạn của tài sản.

Thảo luận về các rào cản chính trong quản lý, phân phối và chấp nhận của tổ chức

Dù tiềm năng rộng lớn, quá trình hợp nhất vẫn đối mặt với các rào cản chính không thể bỏ qua. Những thách thức này không tồn tại song song mà có thứ tự ưu tiên rõ ràng, ảnh hưởng sâu sắc đến tốc độ và hình thái của quá trình hợp nhất.

Rào cản ưu tiên hàng đầu hiện nay là khung pháp lý toàn cầu phân mảnh và không chắc chắn. Quy định quyết định khả năng hợp pháp tham gia của thị trường và giới hạn tham gia. Các khu vực pháp lý chính như Mỹ, EU, châu Á có quy định khác biệt về phân loại tài sản số, phát hành stablecoin, giấy phép sàn giao dịch, khiến các dự án phải đối mặt chi phí tuân thủ cao và rủi ro pháp lý lớn. Không có “đèn xanh” rõ ràng, các tổ chức lớn khó dám tham gia quy mô lớn một cách yên tâm.

Rào cản thứ hai là chi phí và thói quen tích hợp của các tổ chức truyền thống. Việc kết nối hệ thống IT tài chính cũ với các giao thức blockchain đòi hỏi đầu tư công nghệ lớn và tái tổ chức quy trình. Đồng thời, văn hóa rủi ro và sự thận trọng của các tổ chức tài chính truyền thống cũng tạo thành rào cản vô hình trong việc chấp nhận công nghệ mới.

Rào cản thứ ba là các thách thức kỹ thuật cụ thể như khả năng tương tác liên chuỗi, chất lượng dữ liệu oracle, cơ chế xử lý vi phạm hợp đồng ngoài chuỗi. Các vấn đề kỹ thuật này quan trọng nhưng chủ yếu ảnh hưởng đến hiệu quả và an toàn của hệ sinh thái hợp nhất, chứ không phải là rào cản “từ không đến có”.

Trong lĩnh vực phân phối token, mô hình “tỷ lệ lưu hành thấp, FDV cao” đã gây phản cảm, còn các hình thức airdrop dựa trên khuyến khích đơn thuần khó duy trì sự tham gia lâu dài. Việc khám phá mô hình kinh tế công bằng, có thể khơi nguồn giá trị token lâu dài và gắn bó chặt chẽ với sự phát triển của giao thức là bài toán lớn của các dự án.

Tóm lại

Tổng thể, sự hợp nhất giữa TradFi và tài chính mã hóa là một cuộc cách mạng sâu sắc, do cấu trúc nền tảng dẫn dắt, trải qua thử thách của chu kỳ thị trường, và tiến bước qua các rào cản để phát triển. Triển vọng tương lai sẽ theo các hướng sau:

• Tập hợp và tiêu chuẩn hóa hạ tầng: Các hệ thống phân mảnh hiện tại sẽ hướng tới tích hợp, có thể xuất hiện các nền tảng “trung gian hợp nhất” toàn diện bao gồm phát hành tài sản, xác thực tuân thủ, thanh toán liên chuỗi.
• Phân lớp và mở rộng loại tài sản: Khi hạ tầng hoàn thiện, các tài sản trên chuỗi sẽ từ trái phiếu chính phủ cao cấp nhất, dần xuống các loại trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu thị trường mới nổi, mang lại lợi suất cao hơn, rủi ro cao hơn, hình thành một đường cong lợi suất toàn diện.
• Trí tuệ nhân tạo và tự động hóa trở thành động lực tăng trưởng mới: Tính lập trình và tự động hóa trong thanh toán giúp các giao thức tài chính có thể phục vụ các AI thông minh. Trong tương lai, quản lý tài sản, giám sát rủi ro và giao dịch chênh lệch thị trường do AI điều khiển có thể trở thành hoạt động chính của tài chính trên chuỗi.

Cuối cùng, ranh giới giữa tài chính truyền thống và mã hóa sẽ ngày càng mờ nhạt, cùng tiến tới một thị trường tài chính toàn cầu thống nhất, có thể lập trình, phân lớp và liên kết chặt chẽ. Trong quá trình này, các nền tảng như Gate, với khả năng đảm bảo an toàn, tuân thủ và đổi mới sản phẩm, sẽ tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong việc cung cấp cổng giá trị và trung tâm thanh khoản.